تبلیغات
نجوای امام سجاد - نصیحت همان انتقادی است که بعضا انجام می دهیم
تاریخ : سه شنبه 15 بهمن 1392 | 03:43 ق.ظ | نویسنده : علیرضا شعبان زاده

با سلام خدمت دوستان عزیز :

موضوع : حق نصیحت خواه

امام سجاد علیه السلام می فرمایند :

" حق کسی که از تو نصیحت جوید این است که به اندازه استحقاقش و

تحملش به او اندرز دهی ، و از راهی وارد سخن شوی که به گوشش

خوش آید و به اندازه عقلش با او سخن بگویی ، زیرا هر عقلی را

یک نحوه سخن ، بایسته است که آن را بفهمد و درک کند و باید

روش مهربانی در پیش گیری " 1

قبل از توضیح حق نصیحت شنونده باید مقدمه ای را بیان نمود .

نصیحت همان انتقادی است که بعضاً آن را انجام می دهیم .

انتقاد چیست ؟

انتقاد از ریشه نقد بوده و نقد کردن همان بررسی معایب است .

انتقاد به جا از وسایل شناخت درست و نادرست بوده و انتقاد مردم را

واقع بین کرده و افکار و اعمالشان را اصلاح می گرداند ، انتقاد راه رشد

و ترقی را بر روی فرد و اجتماع گشوده و زمینه ای برای تعالی و تکامل

می گردد .

انتقاد دقیق مردان عالم  را در پیشروی به دانش بشر سوق می دهد.

اگر انتقاد صحیح صورت گیرد ، مردم را به گناهان و رذایل اخلاقی

متوجه نموده و به مسیر سعادت و رستگاری ارایه می نماید .

متاسفانه در جامعه امروز به دلیل عدم رعایت سبک زندگی و

نحوه بیان انتقاد موجبات بسیاری از کدورت ها بوجود آمده است .

عدم آشنایی یا رعایت روش انتقاد یا نابجا و نادرست بودن ما از

دیگران ،  انتقادی که از راه خلوص و هدایت بوده پذیرفته نگردیده

مهمترین علت نپذیرفتن انتقاد وقت نشناسی ما است .

امام سجاد علیه السلام در مورد حقوق نصیحت شونده می گویند :

1-    نصیحت باید به کسی نمود که طالب نصحیت باشد ( نصیحت جوید)

اگر کسی که طالب نصیحت نبود از قبل در مقابل نصیحت موضع خواهد گرفت .

2-    باید کسی را می خواهیم مورد انتقاد و نصیحت قرار دهیم باید ارزیابی

از نظر میزان تحمل ، شود تا مشخص گردد چگونه  باید نصیحت کرد

و تا کجا باید انتقاد نماییم .

3-    باید برای نصیحت کردن از روشی استفاده نمود که تا طرف مقابل

از آن خوشش بیاید و هر فردی روش خاص خود را می طلبد .

4-    باید به اندازه عقل افراد با آن ها صحبت کرد یک بچه 8 ساله

نحوه نصیحت کردنش با فرد 18 ساله فرق دارد .

5-    در نحوه بیان ما باید دلسوزی و مهربانی مشهود باشد  تا آن را از

ما بپذیرد .

شرایط انتقاد :

در یک انتقاد صحیح مهمترین شرط این است که وقتی به کسی انتقاد

می کنیم . منع قانونی ، قبح اخلاقی موردی را که می خواهیم بیان

کنیم به خوبی بشناسیم  و با علم و آگاهی آن را تذکر بدهیم و از

روی حدس و گمان این که عمل حرام است یا نا پسند انتقاد نکنیم .

چون انتقاد ناصحیح بوده و مصداق انتقاد بی جا می باشد .

شرط دیگر این است از عملی که انتقاد می کنیم آن عیب در ما

نباشد چون اول باید خودمان را اصلاح کرده و بعد به فکر اصلاح دیگران

باشیم .

حضرت علی علیه السلام در این باره فرمودند :

" کسی که به خود خیانت می کند ، چگونه می تواند برای

دیگران راهنما باشد؟ "2

جایگاه و اهمیت انتقاد در اسلام :

پیامبر اکرم (ص) فرمودند :

بزرگ ترین مردم از نظر منزلت و مقام در روز قیامت در پیشگاه خداوند

کسانی هستند که در روی زمین بیشتر به نصیحت بندگان خدا پرداختند " 3

در تعالیم الهی اهمیت انتقاد و لزوم آن به اعتبار موضوعی متفاوت است .

اسلام در اعمال خلاف اخلاق و گناهان کبیره مانند دورغ ، خیانت در امانت

، همه مسلمین مکلف به انتقاد که در شرع مقدس به آن امر به معروف و

نهی از منکر گفته می شود ، می باشند .

اما در مواردی عمل مرتکب شامل گناه نیست ولی از جهت اخلاقی مذموم

بوده مثل تکبر ، پر حرفی  و... یک وظیفه اخلاقی است تا از روی خیرخواهی

این کار را انجام دهیم .

نکته کلیدی :

در انتقاد نباید تند روی نمود و نباید از مرز حق و مصلحت خارج

شد و مهمتر از آن دو نباید به جای انتقاد ، هتک حرمت و تحقیر نمود .

در پایان مطلب را با حدیثی از مولای متقیان علی علیه السلام به پایان

برده و آرزو می نمایم که ما با رعایت شرایط نصیحت

منتقد خوب و با انصافی باشیم . ان شاء الله.

" نصیحت گویی ات در ملا عام ، سرکوب کردن حیثیت و

شخصیت کسی است که اندرزش می دهی "4 .

پی نوشت :

1-    رساله حقوقی امام سجاد علیه السلام ، حق 42.

2-    تصنیف غررالحکم ، ص 225 ، حدیث 4563.

3-    اصول کافی ، جلد 2 ، ص 208 .

4-    فهرست غرر ، ص 382 .

 




طبقه بندی: سبک زندگی، رساله حقوقی امام سجاد،